Wspólna Polityka Rolna po 2027 roku? Jak to zrobić? Nowa publikacja Koalicji Żywa Ziemia
Z przyjemnością przekazujemy w Państwa ręce publikację „WPR po 2027 r.? Jak to zrobić? Wykorzystanie środków Wspólnej Polityki Rolnej po 2027 roku. Usuwanie barier na poziomie krajowym. Ocena sytuacji i rekomendacje”. To już trzecia publikacja na ten temat. Koalicja Żywa Ziemia przygotowała ją we współpracy z ekspertami i naukowcami, którzy od wielu lat zajmują się zarówno systemowymi, jak i wybranymi aspektami WPR.
W gronie naukowców i ekspertów zastanawialiśmy się, jakie finansowanie rolnictwa i obszarów wiejskich w Polsce, zgodne z zasadami zrównoważonego rozwoju, zapewni ich wydajność, stabilność, odporność i konkurencyjność. Skupiliśmy się głównie na dwóch kwestiach. Pierwszą są ułatwienia w obsłudze administracyjnej beneficjentów środków WPR. Drugą jest optymalizacja uproszczeń w realizacji celów WPR odnoszących się do ochrony środowiska, klimatu i dobrostanu zwierząt gospodarskich.
Pobierz publikację
Wybraliśmy te dwa tematy, ponieważ nadmierna biurokracja zniechęca rolników do prowadzenia działalności rolniczej, a zwłaszcza do korzystania ze środków, które nie są bezpośrednio powiązane z procesem produkcyjnym. Jednocześnie to właśnie środki na ochronę środowiska i klimatu w rolnictwie, poprawę dobrostanu zwierząt gospodarskich, jakości żywności i zdrowia publicznego mają dziś kluczowe znaczenie. Odpowiadają bowiem na szczególnie poważne problemy polskiego rolnictwa, takie jak pogłębiająca się susza, nasilenie ekstremalnych zjawisk pogodowych ograniczających plonowanie, wzrastające zagrożenie epizootyczne oraz utrudniona wymiana pokoleniowa w gospodarstwach rolnych. Polska, pomimo otrzymywania jednej z największych kwot z budżetu WPR, nadal zmaga się z tymi problemami.
Bez odpowiedniego zadbania o stan zasobów naturalnych możemy zapomnieć o funkcji ekonomiczno-produkcyjnej oraz funkcji społecznej rolnictwa i obszarów wiejskich. Dlatego warto odejść od mówienia o „poniesionych kosztach i utraconych korzyściach”, gdy środki WPR przeznacza się na ochronę gleby, wody lub różnorodności biologicznej. To nie rekompensata, to inwestycja w odporność produkcji rolnej. Inwestowanie w rozwiązania oparte na przyrodzie jest mniej kosztowne niż konieczność adaptowania gospodarstw do zmieniających się warunków klimatycznych i malejącej dostępności zasobów naturalnych. Żadna adaptacyjna technologia, maszynowa, genetyczna czy monitorująca dane, nie pomoże, gdy ekosystemy stracą zdolność produkcyjną.
W opracowaniu odnosimy się także do wzmocnienia pozycji rolników w łańcuchu wartości oraz podniesienia poziomu bezpieczeństwa żywnościowego Polski. Zgodnie z opinią Światowej Organizacji ds. Wyżywienia i Rolnictwa (FAO) jednym z najlepszych sposobów jest rozwój lokalnej produkcji żywności i skracanie łańcuchów dostaw. Zamiast powtarzać, że małe gospodarstwa rolne nie mają w Polsce racji bytu, należy stworzyć rozwiązania przywracające w nich produkcję żywności, tak aby w skali lokalnej mogły konkurować jakością i wartością dodaną.
Pobierz publikację
Przedstawiamy też kilka konkretnych pomysłów na zmniejszenie biurokracji i kontroli, zgodnych z kierunkiem uproszczeń i wprowadzaniem interoperacyjnego zarządzania danymi. Jak wskazuje badanie EU CAP Network przywołane w publikacji, nawet 60% obciążeń administracyjnych może wynikać z wyborów wdrożeniowych państw członkowskich. To oznacza, że uproszczenia trzeba przeprowadzić również na poziomie krajowym.
W publikacji znajdą Państwo:
- Polska wobec nowej WPR: priorytety, bariery i wybory strategiczne (dr Jerzy Plewa)
- Co dokładnie oznaczają uproszczenia Wspólnej Polityki Rolnej? (dr Justyna Zwolińska)
- Uproszczenia w obsłudze beneficjentów środków Wspólnej Polityki Rolnej: rekomendacje (Joanna Gierulska)
- System zarządzania gospodarstwem i praktyki ochronne (Aleksandra Pępkowska-Król, Bogumiła Błaszkowska)
- Działania na rzecz ochrony środowiska i klimatu w rolnictwie (Bogumiła Błaszkowska, Aleksandra Pępkowska-Król)
- Ochrona wody w planowanej perspektywie WPR dla Polski (dr inż. Mikołaj Troczyński)
- Rolnictwo ekologiczne w nowej Wspólnej Polityce Rolnej (Dorota Metera)
- Poprawa dobrostanu zwierząt gospodarskich: WPR po 2027 r. (dr Justyna Zwolińska)
- Skracanie łańcuchów dostaw i rozwój lokalnej produkcji żywności (dr Paulina Sobiesiak-Penszko, Katarzyna Banul-Wójcikowska)
- Założenia WPR po 2027 r. oraz kierunki programowania interwencji w Polsce (Joanna Gierulska)
- Rekomendacje oraz zestawienie uproszczeń WPR
Mamy nadzieję, że rekomendacje zostaną wykorzystane podczas trwających obecnie ustaleń dotyczących Planu Partnerstwa Krajowego i Regionalnego oraz prac Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi nad wdrożeniem przyszłej perspektywy WPR na lata 2028–2034. Liczymy, że nasze propozycje okażą się przydatne do efektywnego zaplanowania przyszłych środków WPR w trosce o wartości społeczne i środowiskowe oraz zapewnienie bezpieczeństwa żywnościowego Polski.
Pozostaje ostatnia sprawa. Czy politycy i urzędnicy zechcą wysłuchać propozycji strony społecznej i naukowców? Mamy nadzieję, że tak, a debata wokół rolnictwa w Polsce stanie się bardziej otwarta i demokratyczna.
Życzymy owocnej lektury!
